Venlo
 

Monumenten

Cultuurhistorie is de verzamelnaam voor archeologie, cultuurlandschap en monumenten. Het maken van kaders en regels voor bescherming en ontwikkeling van cultuurhistorisch erfgoed is een taak van het Rijk en van gemeenten. Binnen de gemeente Venlo geeft de sectie Monumenten en Archeologie van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling hieraan invulling.

 

Gemeente Venlo
Afdeling Ruimte en Economie

Team Wonen en Leven

Cluster Erfgoed

 

Garnizoenweg 3 gebouw F

Postbus 3434

5912 RK  Venlo

tel 077-359 63466994
cultuurhistorie@venlo.nl

 

 

De gemeente Venlo gaat zorgvuldig om met het bieden van correcte en actuele informatie aan de bezoekers van deze website. Zij kan echter niet garanderen dat deze informatie in alle gevallen foutloos, volledig en actueel is. Komt u informatie tegen die niet correct of verouderd is, dan stellen wij uw reactie bijzonder op prijs.

 

Aan de informatie op deze website van de gemeente Venlo kunnen geen rechten worden ontleend. Verder aanvaardt de gemeente Venlo geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie.

 

Het auteursrecht van informatie die via links toegankelijk is ligt bij de eigenaar van de betreffende pagina’s. De gemeente Venlo is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de sites waar naar wordt verwezen. Koppeling houdt ook geen bekrachtiging van gegevens in.

 

© 2010-2015 │ gemeente Venlo Monumenten en Archeologie

Nieuwe inzichten geschiedenis Schanstoren Arcen

Dit voorjaar gaat de middeleeuwse schanstoren van Arcen voor een grondige onderhoudsbeurt in de steigers. Voorafgaand aan het herstelplan heeft bouwhistoricus Hein Hundertmark in opdracht van de gemeente Venlo de schanstoren minutieus onder de loep genomen. Daarbij is een interessante ontdekking gedaan, waardoor we nu beter weten hoe de verdedigingstoren er in de 15e eeuw heeft uitgezien.

 

Middeleeuws poortgebouw

De huidige schanstoren is het restant van een traptoren, die oorspronkelijk deel uitmaakte van een imposant poortgebouw van de vesting Arcen. Dit poortgebouw is in de 15e eeuw gebouwd en deed behalve als zuidelijke entree tot het vestingplaatsje ook dienst als tolgebouw voor de Maasscheepvaart. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog liep het poortgebouw flinke schade op. In 1635 werd het bouwwerk grotendeels verwoest. Vervolgens werd het maar deels weer opgelapt en opgenomen in de aarden omwalling van Arcen.

 

Reconstructie van de Schanstoren (tekening Hein Hundertmark)

 

In de loop van de 18e eeuw verloor Arcen definitief zijn handelspositie en viel het plaatsje terug in zijn huidige dorpse karakter. In deze periode verdwenen ook de vestingwallen. Van het imposante 15e-eeuwse poortgebouw bleef uiteindelijk slechts een kleine ruïne bewaard: de schanstoren.

 

Onderzoek in het verleden

Roy Denessen (monumenten Venlo): ‘De schanstoren werd aan het eind van de jaren zeventig door de gemeente Arcen en Velden gerestaureerd. In de periode 1980-1984 is een uitgebreid archeologisch onderzoek uitgevoerd naar de contouren van het oorspronkelijke poortgebouw. Vervolgens zijn de aangetroffen contouren deels inzichtelijk gemaakt door de fundamenten op te metselen en is een reconstructietekening van het oorspronkelijke bouwwerk gemaakt’.

 

Bouwhistoricus Hein Hundertmark: ‘In deze reconstructietekening is ervan uitgegaan dat het poortgebouwcomplex bestond uit een kelder, een begane grond en een zolderverdieping. De traptoren verleende toegang tot de zolderverdieping en het dak. Het dak had een weergang met kantelen en zogenoemde arkeltorentjes op de hoeken. De traptoren, waarvan de Schanstoren een restant is, diende tevens als uitkijktoren over de Maas’.

Schanstoren Arcen

Nieuwe inzichten

Tijdens het recente onderzoek heeft Hein Hundertmark in het muurwerk bouwsporen van een kruisvenster op de verdieping aangetroffen. Omdat het metselwerk van de schanstoren nooit bouwhistorisch was onderzocht bleven deze sporen tot voor kort onopgemerkt. Hundertmark: ‘Door de bouwhistorische documentatie weten we nu dat er sprake was van een poortcomplex met een volwaardige verdieping met zolderverdieping in plaats van alleen een zolderverdieping. Dat betekent dat het bouwwerk nog imposanter was dan dat we al dachten’.

 

‘De exacte functie van de verdieping is niet helder. Duidelijk is in elk geval dat er aan de dorpszijde flinke vensters waren voor de lichtinval. Mogelijk betrof het hier het verblijf van de poortwachter of dienden de vertrekken als administratieruimte voor de tol.  Door deze vondst krijgt het poortgebouwcomplex een nog meer imponerende bouwmassa en uitstraling dan tot dusver bekend was’, aldus Hein Hundertmark.

 

Informatiebord

Roy Denessen: ‘In de jaren tachtig is op de schanstoren een informatiebord bevestigd waarop in tekst en tekening de betekenis van het monument inzichtelijk is gemaakt. Omdat de schanstoren en het informatiebord belangrijke toeristische aandachttrekkers zijn in Arcen, gaan we onderzoeken of we het paneel kunnen vernieuwen en de informatie aan kunnen passen aan de nieuwste inzichten’.

 

Alles over de Schanstoren

Alles weten over de bouwgeschiedenis van de Schanstoren? Via onderstaande link kunt u het bouwhistorisch rapport van Hein Hundertmark downloaden.

 

Links

Bouwhistorisch onderzoek Schanstoren Arcen

Schanstoren Arcen in de steigers (Reportage L1)

Bouwbord restauratie Schanstoren

 

[tekening: Hein Hundertmark]