Venlo
 

Archeologie

Cultuurhistorie is de verzamelnaam voor archeologie, cultuurlandschap en monumenten. Het maken van kaders en regels voor bescherming en ontwikkeling van cultuurhistorisch erfgoed is een taak van het Rijk en van gemeenten. Binnen de gemeente Venlo geeft de sectie Monumenten en Archeologie van de afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling hieraan invulling.

 

Gemeente Venlo
Afdeling Ruimte en Economie

Team Wonen en Leven

Cluster Erfgoed

 

Garnizoenweg 3 gebouw F

Postbus 3434

5912 RK  Venlo

tel 077-359 63466994
cultuurhistorie@venlo.nl

 

 

De gemeente Venlo gaat zorgvuldig om met het bieden van correcte en actuele informatie aan de bezoekers van deze website. Zij kan echter niet garanderen dat deze informatie in alle gevallen foutloos, volledig en actueel is. Komt u informatie tegen die niet correct of verouderd is, dan stellen wij uw reactie bijzonder op prijs.

 

Aan de informatie op deze website van de gemeente Venlo kunnen geen rechten worden ontleend. Verder aanvaardt de gemeente Venlo geen aansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/of gedateerde informatie.

 

Het auteursrecht van informatie die via links toegankelijk is ligt bij de eigenaar van de betreffende pagina’s. De gemeente Venlo is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de sites waar naar wordt verwezen. Koppeling houdt ook geen bekrachtiging van gegevens in.

 

© 2010-2015 │ gemeente Venlo Monumenten en Archeologie

Siberische seizoensarbeiders

Tot de ontginning zo'n 100 jaar geleden was het gebied ten noorden en westen van de Boekend een onherbergzaam landschap van heide, vennen en zandverstuivingen. Niet voor niets noemden de ontginners dit gebied 'Siberië'. Oorspronkelijk kwamen hier drie heidegebieden samen: de Lange Heide, de Kraijelheide en de Blerickse Heide. Toch had dit desolate gebied eeuwen geleden een aantrekkingskracht op mensen, zo is onlangs door archeologisch onderzoek aangetoond.

Crematiegraf met aardewerk in het gebied Siberië, op de grens van Blerick en Maasbree

Romeinse graven

Vondsten uit Kraijelheide en het noordelijker gelegen bedrijventerrein Trade Port West, vroeger de Blerickse Heide, laten zien dat hier prehistorische en romeinse nederzettingen hebben bestaan. Jacob Schotten (Archeologie Venlo): "Net buiten de gemeentegrens is in 2009 een opgraving gedaan in het glastuinbouwgebied Siberië, op grondgebied van buurgemeente Peel en Maas. Hierbij is onder andere een romeins grafveld onderzocht uit de periode tussen circa 25 en 250 na Christus. Waarschijnlijk vonden bewoners van de nederzettingen in de directe omgeving hier hun laatste rustplaats.”

 

 

In de Romeinse tijd werden doden vrijwel zonder uitzondering gecremeerd. Het grafveld bevat dan ook uitsluitend crematiegraven. Jacob Schotten: "De opgraving heeft zo'n 70 graven aan het licht gebracht, maar het grafveld moet groter zijn geweest. Door de ontginning en het latere agrarische gebruik van dit gebied, de Lange Heide, zijn namelijk veel graven verdwenen. Naar schatting zijn er ooit 150 tot 400 mensen bijgezet”.

 

Merovingische huizen

Heel verrassend is de vondst van huizen en een graf uit de Merovingische tijd (circa 450-750 na Christus). "Er zijn drie en mogelijk vier woonhuizen, twee bijgebouwtjes en twee waterputten aan het licht gekomen. De grafkuil van circa 2 bij 0,5 m lag aan de rand van het romeinse grafveld. In de Middeleeuwen werden doden niet gecremeerd, maar begraven. Van menselijke resten was geen spoor meer zichtbaar, maar wel lagen in het graf twee ijzeren pijlpunten en een slijpsteen”, aldus Schotten.

 

Vergelijkbare eenvoudige houten huizen zijn van elders bekend, maar die uit Siberië zijn opvallend klein. Hun lengte is maar 5 tot 6 m en de breedte 4 tot 4,5 m. Jacob Schotten: "De kleine huizen en het 'eenzame' graf geven aan dat er geen sprake is van een gewone nederzetting. Ook de plaats, ver van de Maas of andere grotere waterlopen, is nogal ongebruikelijk. Misschien bieden de vele kuilen met houtskool, zogenaamde meilers, die ook bij de opgraving zijn gevonden een verklaring.

 

 

Houtskool was belangrijk voor de productie en de bewerking van ijzer. Het idee is nu dat het gebied periodiek en specifiek werd bezocht voor de houtskoolproductie. Je kunt de houtskoolmeilers zien als een soort seizoensarbeiders. Ook het bijna volledig ontbreken van vondsten wijst op periodieke en kortstondige bewoning. Het graf moet van een houtskoolmeiler zijn die onverwacht en ver van huis overleed".

 

Bos en heide

Houtskoolproductie is uiteraard verbonden met bossen. Schotten: "In de Romeinse tijd kende het gebied een open landschap. Na die tijd keerde het bos terug. Het open heidelandschap dat we zien op historische kaarten is weer een latere ontwikkeling. Deze kwam vanaf ruwweg het jaar 1000 op gang, maar de houtskoolproductie enkele eeuwen eerder kan wel de aanzet zijn geweest”.

 

 

Een Augenperle

Aparte vermelding verdient een glazen kraal uit de merovingische nederzetting. Jacob Schotten: "De ongeveer 1 cm grote kraal van blauw glas heeft negen ingelegde witte stippen met ieder weer een blauwe kern. Door de oogachtige stippen staan deze kralen bekend als Augenperlen. Ze werden gemaakt in de 8e eeuw en komen sporadisch voor in Europa. Behalve een bijzondere nederzetting heeft de opgraving dus ook nog een zeldzaam voorwerp opgeleverd”.

 

 

Toevalstreffer

De Merovingische nederzetting is 'bijvangst' van een onderzoek naar oudere archeologische resten. Jacob Schotten: "Deze toevalstreffer toont hoe weinig we eigenlijk weten over hoe de mens in het verleden gebruik maakte van het landschap. Hoofdlijnen zijn vaak wel min of meer duidelijk, maar juist dit soort ontdekkingen is nodig om een completer verhaal te kunnen vertellen. De voormalige heidevelden hebben in ieder geval meer archeologische verrassingen in petto dan we misschien denken”.

 

Literatuur

Renswoude, J. van en M. Schurmans 2012: opgravingen in Maasbree-Siberië. Een grafveld uit de Romeinse tijd en bewoning uit de late prehistorie en vroege Middeleeuwen (Zuidnederlandse Archeologische Rapporten 48).